Ben jij ook wel eens vol onbegrip over het gedrag van mensen om ons heen? Over het feit dat er zoveel evidente, kleine vormen van respect en verantwoordelijkheidszin zijn voor elkaar en voor onze omgeving, waar mensen toch hun laars aan lappen? Dat we afval zomaar op straat, op strand of in de wegberm gooien ondanks het besef dat de gevolgen dramatisch kunnen zijn voor alle levende wezens dichtbij en veraf, en dat dat afval nooit helemaal verdwijnt? Dat plastic rietjes wel dégelijk een probleem vormen voor het mariene leven, ook al beweert een infantiele – vergeef me de woordkeuze – president aan de overkant van het water het tegendeel? Dat we het zo moeilijk vinden om mensen die voor geweld en honger op de vlucht zijn ook onze mensen te noemen en te verwelkomen? En dat het nochtans vaak niet zoveel om het lijf heeft om het beter aan te pakken? Dat soort vragen houdt me bijna dagelijks bezig. Je zou het haast een obsessie kunnen noemen – ik zou er eigenlijk heel graag vanaf willen. Maar ik kan het zo moeilijk vatten.

Na het warme weer van de afgelopen weken verschenen honderden foto’s van stranden achtergelaten als een grote vuilnisbelt. Menslief, hoeveel inspanning vraagt het om tot de dichtstbijzijnde vuilnisbak te stappen of gewoon je eigen troep mee te nemen? Hebben we dan echt zoveel campagnes, sensibilisering en regelgeving nodig om ons tot kleine, eenvoudige gedragswijzigingen aan te zetten? En hebben we een Hoge Commissie nodig om ons bijvoorbeeld te leren dat de werkelijke kost van goedkoop (en vaak weinig kwaliteitsvol) voedsel de vernietiging van onze eigen gezondheid én van ons leefmilieu inhoudt, zoals The Guardian onlangs schreef? Of dat de manier waarop we met kleding omgaan en wat we ervoor willen betalen wel degelijk tot sociale uitbuiting blijft leiden? Ik las onlangs in MO-magazine dat consumenten vandaag zestig procent meer kleren kopen dan vijftien jaar geleden en we ze slechts half zo lang bewaren. Kleding is een wegwerpproduct geworden: een nieuwe prijs-kwaliteitverhouding, de razendsnelle opeenvolging van collecties en online shoppen waarbij je niet zelden de helft van je aankopen terugstuurt, veranderden onze kijk op kleding de voorbije decennia drastisch. Niet zonder gevolgen, toch?

Ik besef goed dat bovenstaande nogal negatief klinkt en gevaarlijk dicht in de buurt van doemdenken komt… En neen daar mogen we ons niet door laten vangen: positief denken en doen, onze eigen weg zoeken, zelf stapjes vooruit blijven zetten en zo anderen hopelijk ook inspireren, dat is waar we toch best op inzetten. Dat groeit lokaal, kleinschalig. Ik ervaar het bijvoorbeeld bijna dagelijks in de wonderlijk mooie “Tannekes Tuin” van Tielt, een samentuin van VELT (Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren). Een plek waar iedereen welkom is, waar het zoemt van de bijen maar ook van respect voor elkaar en voor het moois wat de natuur ons biedt. Waar het kleeft van kleefkruid en sociale cohesie. Ja, er zijn veel hoopgevende verhalen en initiatieven om ons aan op te trekken. Kijk ook naar Greta Thunberg. Zo ongelofelijk inspirerend en hoopgevend. Wat hoor ik ze graag spreken: rustig, weloverwogen, klare taal. Pijnlijk om vast te stellen dat zovele mensen daar steevast denigrerende opmerkingen op moeten geven, zoals ook nu weer op haar plan om met een zeilboot de Atlantische Oceaan over te steken

Laat ons toch ook maar scherp genoeg blijven en ons niet laten meeslepen door de vaak makkelijke excuses waarachter we ons zo snel wegsteken… “Het kan maar zo gemakkelijk zijn”, “we hebben geen tijd, het moet snel gaan”, “het kost toch niets”, “we leven maar één keer”, “een ander doet het ook niet”, “ze moeten het maar weten”, “ze pakken ons werk af”, “wie gaat dat betalen?” of bovenal: “wat ik zelf doe, maakt toch geen verschil”. Hoe vaak hoor je dat soort antwoorden die werken als een blokkade op elke verandering, op elke poging om een oplossing te vinden voor wat moeilijker is, minder comfortabel is. We gaan steeds meer en steeds sneller voor gemak, comfort, snelheid, eigen vrijheid eerst, kant-en-klaar, veilig driedubbel verpakt. Als wij het maar goed hebben. Als ik maar een zakje Doritos kan eten als ik daar zin in heb. Als de luchtkwaliteit in mijn straat maar goed is. Maar we sluiten snel de ogen als het gaat over de gevolgen van onze keuzes en hoe we die afschuiven tot ver over onze landsgrenzen. We gebaren dat we het niet horen als iemand ons zegt dat het helemaal niet zo perfect gaat met ons sorteren en recycleren, want dat ons afval aan de andere kant van de wereld wordt gedumpt.

Het is voor velen vakantie. Een goed moment misschien om even te vertragen, een stapje achteruit te doen. Even uit te zoomen en te kijken naar jouw levensstandaard vanuit een wereldperspectief. We zeggen snel dat iets niet eerlijk is, we denken snel dat wij benadeeld zijn. Maar wat is niet eerlijk? En voor wie? We kunnen daar zelf wel een beetje een antwoord op bedenken, niet?

67340709_416712789052020_1434070261371502592_n