Met een hoop dingen die we doen hebben we impact op onze planeet: we bouwen, verbouwen, produceren, vervoeren. Dat wist je al natuurlijk. Maar wat we veel te weinig beseffen, is dat vaak maar een klein stukje van die impact zichtbaar is. Zwerfvuil, plastic verpakkingen, autorijden, vliegreizen, energieverbruik in huis. Daar hebben we het met z’n allen – terecht! – over en daar willen we vaak ook iets aan doen. Maar omdat een groot deel van de impact van onze keuzes buiten ons zicht plaatsvindt, ergens aan de andere kant van de wereld, maken we niet altijd de slimste keuzes. Integendeel: onbewust veroorzaken we vaak andere problemen. En dat moet beter. Het voorbeeldje van biodiesel op basis van palmolie kennen jullie wellicht al: het lijkt op het eerste zicht goed dat we fossiele brandstoffen willen vervangen door biodiesel, want inderdaad: de bron (biomassa) is duurzaam, raakt niet uitgeput en planten en bomen nemen tijdens hun leven CO2 uit de lucht. Wat dus uitgestoten wordt, werd aan de bron uit de lucht gehaald. Maar toch: de teelt van veel bio-energiegewassen is energie-intensief, en biodiesel op basis van bv palmolie leidt ver van hier tot massale ontbossing om palmolieplantages aan te leggen. Het hele proces van ontbossing, ontginning, transport en raffinage leidt uiteindelijk tot een CO2 emissie die tot 3x hoger ligt dan een fossiele brandstof. Afschrijven dus die biodiesel? Neen, zeker niet. Maar de bedenkingen geven aan dat het maximale potentieel van biomassa beperkt is. We moeten de impact kennen van wat we doen en wat we veranderen. En werken aan het alternatief tot het echt beter is.

Babette Porcelijn heeft alvast iets fantastisch gedaan: zij schreef een boek over die verborgen impact. Ze heeft het over alles wat je moet weten én wat je zelf kunt doen. Een echte aanrader voor iedereen die wat meer eco-positief wil gaan leven. Dus: lees niet verder op deze blog, maar ga naar haar website en bestel het boek. Goeie daad voor vandaag.

Of als je toch nog wat verder leest, geef ik je een concreet voorbeeld uit haar boek: het geval “auto”. Bijna iedereen die een nieuwe auto koopt, houdt daarbij rekening met het energielabel. Je huidige auto wegdoen en meteen een zuinige auto aanschaffen: een goeie daad voor het milieu, niet? Maar hoeveel energie is er eigenlijk nodig om een nieuwe auto te maken? Moeilijk te achterhalen en afhankelijk van heel veel variabelen, maar grofweg kan je stellen dat alle energie die “verborgen” zit in de belangrijkste materialen van de auto (staal, aluminium, kunststof) én de energie nodig om de auto te fabriceren, samen goed zijn voor ongeveer 4000 liter benzine. Pak me niet op dat cijfer, het is een inschatting, maar wel een goeie. Stel dat je met je nieuwe, energiezuinige auto opeens 20 kilometer verder kan rijden met één liter benzine, dan duurt het voor een gemiddelde automobilist al snel 13 jaar vooraleer je energie begint te besparen met je zuinige nieuwe auto… Toch maar niet te snel weg doen, die oude wagen? Of wel: oude auto’s stoten ook meer fijnstof en andere vervuilende stoffen uit, dus dat is dan weer beter. Exporteren dus die handel, zodat we het Afrikaanse continent kunnen opzadelen met onze ecologische rampspoed? Kan dus beter.

Een elektrische auto dan maar? Om die vergelijking te maken, moet je opnieuw de hele keten van een auto in kaart brengen: van de productie van de grondstoffen, de productie van de auto-onderdelen, de energie voor het maken van de auto, het transport naar de dealers, de productie van elektriciteit of brandstof, het gebruik zelf (opladen of tanken), het afdanken van de auto. Een hele boterham. Geen schrik: ik bespaar je de berekening, maar de slotsom blijkt effectief positief te zijn voor de elektrische auto, die een heel pak minder impact heeft dan de benzinewagen. Elektromotoren zijn veel efficiënter en laten veel minder van de opgewekte energie verloren gaan (aan warmte, wrijving, etc.). Dat is goed, maar misschien nog niet genoeg. Want er is vooral een verschuiving van impact: minder fijnstof en minder CO2, maar meer gifstoffen, onder meer voor het maken van de batterij, waar ook schaarse mineralen en metalen voor nodig zijn, zoals lithium, koper en zilver. De elektrische auto scoort vooral beter als hij wordt opgeladen met groene energie. Daar moeten we sowieso keihard op inzetten. Anders verplaatsen we alweer het probleem…

Over auto’s gesproken: nog enkele wist-je-datjes misschien, omdat de optelsom altijd meer zegt:

  • De ruim 830 miljoen personenauto’s in de wereld verbruiken ruim 130 miljoen liter benzine per uur. En intussen is dat cijfer zelf al achterhaald.
  • Er worden 6600 nieuwe auto’s per uur gemaakt, dat is 58 miljoen per jaar.
  • Om de CO2 uitstoot van de wereldwijde productie en alle verbrande benzine uit de lucht te halen, zouden we per jaar een bos ter grootte van Brazilië moeten planten. Maar verdwijnt daar nu niet net veel bos, ook al omwille van onze consumptiedrang en eetpatronen?
  • Je zou 1200 bomen moeten planten om de CO2 uitstoot van je nieuwe auto te compenseren.

Meer dan genoeg gezeurd… Waarom vertellen we dat nu allemaal? Omdat jij daar zeker ook iets aan kan doen. Meer dan je denkt!

  • Evident, maar het blijft de beste: neem de trein, de bus, de fiets of ga te voet. Dat gaat vaker dan je denkt. Probeer het eens voor alle afstanden onder de vijf kilometer? Korte autoritten zijn door het vele stoppen, starten en parkeren erg inefficiënt.
  • Rij je oude auto helemaal op, repareer hem. En koop daarna liefst geen nieuwe.
  • Kies een lichte, zuinige tweedehands auto. Liefst elektrisch: de eerste vloot elektrische auto’s arriveert intussen op de tweedehandsmarkt.
  • Wil je toch een nieuwe auto hebben, kies dan een kleine elektrische auto, lichtgewicht en aerodynamisch. Check www.ev-database.nl voor concrete informatie over elektrische wagens. En leg alvast zonnepanelen om je elektrische wagen op te laden.
  • Overweeg autodelen. Voor meer informatie: check www.autodelen.net of www.bewustverbruiken.be.
  • Let bij aankoop van een nieuwe auto op dat cijfers over zuinigheid van fabrikanten in de praktijk niet altijd kloppen. Praktijkcijfers van automobilisten kun je vinden op websites voor autogebruikers.
  • En tot slot nog even iets over snelheid. Het enige voordeel van hard rijden is dat het leuker is… Verder dient het echt nergens toe. Echt niet. Integendeel, het vervuilt: de luchtweerstand en het gewicht bepalen voor een groot deel je verbruik en dat neemt snel toe als je harder rijdt. Veel auto’s verbruiken bij 130 km/uur tot 40% meer brandstof dan bij 110 km/uur. En de tijdswinst valt echt tegen hoor.

Ok, je hebt gelijk. Dat is veel om op te letten en veel om te doen. En je hebt gelijk: wij doen dat ook niet altijd en niet allemaal. Maar probeer hier en daar wat te verbeteren waar het kan, stap per stap. Met z’n allen kunnen we veel in beweging zetten. En dan durven hopen dat er wat politici met moed overblijven, om bijvoorbeeld de uitbouw van een slim, groen elektriciteitsnet te versnellen en te investeren in opslagtechnieken voor groene energie. En om het rekeningrijden toch in te voeren.

O ja, benieuwd: als we een top 10 zouden opstellen van de grootste impacts in Tielt, zou de TAC rally dan in de top 3 staan? En zou de Tieltse Automobielclub bereid zijn die impact te compenseren? Misschien moet iemand dat toch eens vragen.

1115570473